Doga Marin / Tekne rehberi / 2026
Tekne Elektrik Sistemi Rehberi: Lityum Akü, İnverter ve MPPT Nasıl Seçilir?
Koyda daha uzun kalmak, buzdolabını kesintisiz kullanmak ve enerji tüketimini kontrol etmek için doğru ekipmanları birlikte seçin.
01 / SİSTEMİN TEMELİ
Tekne elektrik sistemi nasıl planlanır?
Teknede buzdolabı, hidrofor, navigasyon, VHF telsiz ve aydınlatma aynı enerji kaynağını paylaşır. Bunlara bir inverter ve 230V cihazlar eklendiğinde, yalnızca daha büyük bir akü almak yeterli olmayabilir. Depolama kapasitesi, şarj hızı, kablo altyapısı ve tüketim birlikte değerlendirilmelidir.
İlk adım, motorun çalışması için kullanılan marş aküsü ile yaşam alanını besleyen servis aküsünün görevlerini ayırmaktır. Servis sisteminin planı; teknenin mevcut voltajı, günlük tüketimi ve şarj kaynaklarına göre oluşturulur.
Servis akü grubu
Günlük tüketimi karşılar. Kapasite kadar akünün kullanılabilir enerji miktarı ve izin verilen akımı da önemlidir.
Şarj kaynakları
Güneş paneli, alternatör ve sahil elektriği; uygun regülatörler ve şarj ekipmanları üzerinden sisteme katkı sağlar.
İnverter ve dağıtım
İnverter AC cihazları besler. Kablo, sigorta, ana şalter ve dağıtım elemanları yükün gerektirdiği değerlere göre seçilir.
Akü monitörü
Şarj ve deşarj akımını takip ederek enerji kullanımını ve tahmini doluluk oranını görmenizi sağlar.
Tekne boyu tek başına kapasite seçtirmez. Aynı boydaki iki tekne, kullanılan cihazlara ve koyda kalış süresine bağlı olarak farklı enerji sistemlerine ihtiyaç duyabilir.
02 / AKÜ SEÇİMİ
Lityum akü mü, AGM veya jel akü mü?
Akü seçerken ilk yatırım maliyetinin yanında ağırlık, kullanılabilir kapasite, şarj altyapısı ve kullanım sıklığına bakın. Kimya adından hareketle kesin ömür veya kapasite kabulü yapmak yerine seçtiğiniz modelin veri sayfasını inceleyin.
| Seçim kriteri | AGM / Jel | LiFePO4 lityum |
|---|---|---|
| İlk yatırım | Genellikle daha düşük başlangıç maliyeti | Genellikle daha yüksek; şarj ve koruma altyapısını da hesaba katın |
| Kullanılabilir enerji | Derin deşarj, çevrim ömrünü etkiler | Modelin izin verdiği deşarj sınırları içinde değerlendirilir |
| Ağırlık ve yer | Aynı enerji ihtiyacı için daha ağır olabilir | Ağırlık ve yer kazanımı sağlayabilir |
| Şarj uyumluluğu | AGM veya jel modeline uygun profil gerekir | Uyumlu profil ve BMS ile koruma koordinasyonu gerekir |
| Karar verirken | Kullanım sıklığı, kapasite ve mevcut altyapı | BMS, alternatör, şarj cihazları ve akım sınırları |
Mevcut aküyü değiştirmeden önce şarj profillerini, alternatör yükünü, BMS'nin yükleri ve şarj kaynaklarını durdurma yöntemini kontrol edin. Alternatör koruması için sisteme uygun DC-DC şarj veya akım sınırlama çözümü gerekebilir. Düşük sıcaklıkta şarj sınırı da akü üreticisinin talimatına göre uygulanmalıdır.
03 / KAPASİTE HESABI
Teknem için kaç Ah servis aküsü gerekir?
Önce cihazların günlük enerji tüketimini toplayın. Sürekli çalışan cihazlarda çalışma süresi; buzdolabı gibi aralıklı çalışan cihazlarda ise gerçek devrede kalma süresi dikkate alınır.
| Örnek tüketici | Güç | Günlük çalışma | Enerji |
|---|---|---|---|
| Buzdolabı | 50W | 8 saat toplam devrede kalma | 400Wh |
| LED aydınlatma | 20W | 5 saat | 100Wh |
| Navigasyon ve elektronik | 30W | 4 saat | 120Wh |
| Hidrofor | 60W | 0,5 saat | 30Wh |
| Telefon / tablet şarjı | 20W | 3 saat | 60Wh |
| Toplam | — | — | 710Wh / gün |
Değerler yalnız hesap yöntemini gösterir; tekneniz için ölçülen tüketimin yerine geçmez. İnverter üzerinden beslenen cihazlarda dönüşüm kayıpları ayrıca eklenir.
Bu örnekte bir gün şarj olmadan çalışmak için gereken kullanılabilir enerji 710Wh'dir. Kayıplar ve emniyet payı eklenmeden, 12V nominal sistemde yaklaşık 59Ah tüketim anlamına gelir. Bu değer, satın alınacak akünün nominal kapasitesi değildir.
Örneğin hesapta %50 kullanılabilir kapasite varsayılırsa 710 ÷ (12 × 0,50) ≈ 118Ah çıkar. Bu oran bir tasarım varsayımıdır; akünün üretici verileriyle doğrulanmalıdır. Son seçimde beklenmeyen tüketimler ve akünün yaşlanması için de pay bırakılır.
Tekne Güneş Paneli ve Enerji Sistemi Hesaplama Rehberi →
04 / GÜNEŞTEN ŞARJ
MPPT şarj regülatörü nasıl seçilir?
MPPT, güneş panelinin çalışma noktasını takip ederek üretilen enerjiyi akü şarjına uygun hale getirir. SmartSolar modellerinde VictronConnect üzerinden ayar ve izleme olanakları bulunur; bağlantı özellikleri model bazında kontrol edilmelidir.
- Akü voltajı: Regülatörün 12V veya 24V sisteminizi desteklediğini doğrulayın.
- Panel dizisi: Toplam gücü, seri/paralel bağlantıyı ve panel akımını değerlendirin.
- Açık devre voltajı: Soğuk hava koşullarında yükselen Voc değeri cihazın PV gerilim sınırını aşmamalıdır.
- Çıkış akımı: Regülatörün şarj akımını akü grubunun kabul ettiği değerlerle eşleştirin.
- Akü profili: Şarj ayarlarını üreticinin önerdiği değerlere göre yapılandırın.
Panel watt değerini akü voltajına bölmek, ön değerlendirme sağlar; tek başına model seçimi için yeterli değildir. Direk, bumba ve tente gölgeleri de teknede gerçek üretimi etkiler.
MPPT modellerini inceleyin →05 / TEKNEDE 230V
İnverter mi, inverter/şarj cihazı mı?
İnverter, aküdeki DC enerjiyi AC elektriğe dönüştürür. Günlük kullanımda “220V” diye anılan cihazların etiketindeki gerilim ve frekans gereksinimini kontrol edin; Türkiye'de nominal şebeke gerilimi 230V'dur.
Önce aynı anda çalışacak cihazları listeleyin. Sürekli çıkış gücü, ilk kalkış ihtiyacı, çalışma sıcaklığı ve akünün verebildiği akım birlikte değerlendirilir. Ürün adındaki VA değeri ile W cinsinden sürekli çıkış gücü aynı kabul edilmemelidir.
Tam sinüs inverter
Aküden AC cihazları beslemek için değerlendirilir. Sahil elektriğinden akü şarjı için ayrıca şarj cihazı gerekir.
İnverter seçenekleri →İnverter / şarj cihazı
İnverter ve akü şarj işlevlerini birleştirir. AC giriş aktarımı ve sahil besleme özellikleri seçilen modele göre incelenmelidir.
Kombi inverter seçenekleri →1200W AC yük, %90 verim varsayımıyla 12V aküden yaklaşık 111A çeker; 24V'ta yaklaşık 56A olur. Gerçek akım akü gerilimi ve verime bağlıdır. Akü, BMS, kablo ve sigortalar bu yükü karşılayabilmelidir.
06 / MOTOR VE SAHİL ELEKTRİĞİ
DC-DC şarj cihazı ne zaman gerekir?
Alternatör üzerinden servis aküsünü şarj ederken motor tarafının kapasitesi ve servis aküsünün şarj ihtiyacı eşleştirilmelidir. Özellikle lityum sistemlerde kontrolsüz yüksek akım talebi alternatörün ısınmasına yol açabilir.
Uygun DC-DC şarj cihazı, belirlenen sınırlar içinde enerji aktarımı ve aküye uygun şarj profili sağlar. Her DC-DC dönüştürücü akü şarj cihazı değildir; seçilen Orion veya başka bir modelin işlevini, giriş/çıkış voltajını ve izin verilen akımını kontrol edin.
Sahil elektriğinden şarj için ise servis aküsünün kimyasına, kapasitesine ve kabul ettiği şarj akımına uygun bir cihaz gerekir. Birden fazla akü grubunda çıkışların ve şarj profillerinin nasıl çalıştığını inceleyin.
DC ekipmanlarını inceleyin →07 / ENERJİYİ GÖRÜN
Akünün ne kadar kaldığını nasıl anlarsınız?
Tek başına voltaj göstergesi, yük altında veya şarj sırasında kalan kapasiteyi doğru anlatmayabilir. SmartShunt ve BMV gibi şönt tabanlı monitörler akımı ölçerek tüketilen Ah ve tahmini doluluk oranını hesaplamaya yardımcı olur.
Sonucun doğruluğu doğru bağlantı, kapasite ayarı ve senkronizasyona bağlıdır. Aküye giren ve çıkan ilgili akımların şönt üzerinden ölçülmesi gerekir. Uyumlu GX cihazlarıyla daha kapsamlı sistem izlemesi yapılabilir; tüm ürünlerin aynı bağlantıları desteklediği varsayılmamalıdır.
Akü ve sistem izleme ürünleri →08 / SATIN ALMADAN ÖNCE
Doğru ürün için 7 kontrol noktası
- Teknenin mevcut sistem voltajını ve ayrı akü gruplarını belirleyin.
- Günlük tüketimi ve şarjsız kalınacak süreyi hesaplayın.
- Akü kimyası, kullanılabilir kapasite ve akım sınırlarını kontrol edin.
- İnverterde sürekli güç, kalkış gücü ve sıcaklık değerlerini inceleyin.
- Panel dizisini MPPT'nin gerilim ve akım limitleriyle eşleştirin.
- Alternatör, sahil şarjı ve BMS uyumunu değerlendirin.
- Kablo uzunluğu, kesiti, sigortalar, bağlantılar ve izleme ihtiyacını plana ekleyin.
12V'tan 24V'a geçişte yalnızca akü ve inverter değişmez: bağlı cihazların voltajı ve gerekebilecek dönüştürücüler de değerlendirilir. Kurulum, üretici talimatlarına göre yetkin bir marin elektrik uzmanı tarafından yapılmalıdır.
09 / İHTİYACINIZA GÖRE İNCELEYİN
Teknenizin enerji sistemini tamamlayın
Birbiriyle uyumlu ekipmanları karşılaştırmak için ihtiyacınız olan ürün grubundan başlayın. Model seçerken ürün sayfasındaki teknik bilgileri ve üretici dokümanlarını birlikte okuyun.
MPPT regülatörler
Güneş paneli ve akü grubunuzla uyumlu şarj seçenekleri.
Modelleri karşılaştırın →Kombi inverterler
İnverter ve şarj işlevlerini tek cihazda değerlendirin.
Modelleri karşılaştırın →DC ekipmanları
Giriş/çıkış voltajına ve cihaz işlevine göre seçim yapın.
Ürün grubunu inceleyin →Sistem izleme
Akü ve enerji verilerini izlemek için uygun ekipmanlar.
Ürün grubunu inceleyin →Teknenize uygun ürünleri birlikte değerlendirelim
Mevcut akü tipi ve kapasitesi, 12V/24V bilgisi, panel gücü ve çalıştırmak istediğiniz cihazların listesini paylaşın. İhtiyacınıza uygun ürün seçeneklerini değerlendirelim.
Doga Marin · 0542 112 97 83
10 / SIK SORULAN SORULAR
Tekne elektrik sistemi hakkında merak edilenler
Mevcut jel akünün yerine doğrudan lityum takabilir miyim?
Önce BMS, şarj cihazı, MPPT, alternatör ve koruma düzeninin uyumluluğu kontrol edilmelidir. Aynı voltaj etiketi, tüm sistemin uyumlu olduğu anlamına gelmez.
Güneş paneli varsa sahil şarj cihazı gerekli mi?
Güneş üretimi hava, gölge ve mevsime göre değişir. Tüketiminize ve kullanım biçiminize göre sahil şarjı alternatif enerji kaynağı sağlar; karar enerji bütçesiyle verilir.
2000VA inverter, 2000W cihazı çalıştırır mı?
VA ve W değerleri aynı değildir. İnverterin sürekli W çıkışını, çalışma sıcaklığını, yükün güç faktörünü ve kalkış ihtiyacını kontrol edin.
Akü monitörü aküyü korur mu?
Monitör ölçüm ve takip içindir. BMS, sigorta veya uygun koruma sistemlerinin yerine geçmez.
12V mu, 24V mu daha uygun?
Aynı güçte 24V daha düşük akım anlamına gelir; ancak mevcut cihazlarınızın uyumluluğu, altyapı ve dönüşüm maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.